อาหารปั่นผสม อาหารสายยาง สำหรับผู้ที่ฟอกไตการเตรียมอาหารปั่นผสมสำหรับผู้ป่วยที่ "ฟอกไตแล้ว" มีความแตกต่างอย่างมากกับผู้ป่วยโรคไตที่ยังไม่ฟอกครับ เพราะเมื่อมีการฟอกไต ร่างกายจะสูญเสียโปรตีนไปกับเครื่องฟอก ทำให้ผู้ป่วยกลุ่มนี้ ต้องการโปรตีนสูงขึ้น แต่ยังต้อง จำกัดแร่ธาตุและน้ำ อย่างเคร่งครัด
หลักการจัดอาหารสายยางสูตรสำหรับผู้ป่วยฟอกไต (Hemodialysis) ครับ:
1. โปรตีน: ต้องสูงและคุณภาพดี
ขณะฟอกไต ร่างกายจะสลายโปรตีนมาก จึงต้องได้รับโปรตีนชดเชยเพื่อป้องกันกล้ามเนื้อฝ่อและแผลหายยาก
วัตถุดิบหลัก: ไข่ขาวต้ม (เป็นแหล่งโปรตีนที่ดีที่สุด มีฟอสฟอรัสต่ำ) และ เนื้ออกไก่ หรือ เนื้อปลาเนื้อขาว
สัดส่วน: มักต้องการโปรตีนประมาณ 1.2–1.4 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม (ควรปรึกษาแพทย์เพื่อระบุจำนวนฟองไข่ขาวที่แน่นอน)
2. แร่ธาตุที่ต้องระวัง (3 ตัวหลัก)
โซเดียม: ห้ามเติมเกลือ น้ำปลา หรือซีอิ๊ว ในอาหารปั่นเด็ดขาด เพราะจะทำให้ความดันสูงและน้ำท่วมปอด
โพแทสเซียม: เลือกผักที่มีโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง เช่น ผักกาดขาว, กะหล่ำปลี, แฟง
เทคนิค: หั่นผักเป็นชิ้นเล็กๆ แล้ว ต้มในน้ำเดือดนานๆ จากนั้นเทน้ำทิ้ง แล้วค่อยเอาเนื้อผักมาปั่น เพื่อล้างโพแทสเซียมออกให้มากที่สุด
ฟอสฟอรัส: หลีกเลี่ยงไข่แดง, นมสัตว์, ธัญพืช (งา, ถั่วต่างๆ), และข้าวกล้อง เพราะฟอสฟอรัสสูงจะทำให้กระดูกบางและคันตามผิวหนัง (ในสูตรนี้ควรใช้ ข้าวขาว แทน)
3. การควบคุมน้ำ (Fluid Control)
ผู้ป่วยฟอกไตมักมีปัญหาเรื่องปัสสาวะน้อย หากได้รับน้ำมากไปจะเกิดภาวะน้ำเกิน
ความเข้มข้น: แพทย์มักแนะนำให้ทำอาหารแบบเข้มข้น (1.5–2 kcal/ml) เพื่อให้ได้พลังงานครบในปริมาณน้ำที่น้อยที่สุด
การตวง: ต้องนับรวมน้ำที่ใช้ปั่นอาหาร น้ำล้างสายยาง และน้ำยาเข้าด้วยกันให้อยู่ในเกณฑ์ที่หมอกำหนดในแต่ละวัน
📋 ตัวอย่างวัตถุดิบสูตรผู้ป่วยฟอกไต (ปริมาณปรับตามแพทย์สั่ง)
กลุ่มอาหาร วัตถุดิบที่ควรใช้ ✅ วัตถุดิบที่ควรหลีกเลี่ยง ❌
โปรตีน ไข่ขาวต้มสุก, อกไก่, เนื้อปลาขาว ไข่แดง, เครื่องในสัตว์, เนื้อแดง
แป้ง ข้าวขาว, แป้งซ่าหริ่ม, วุ้นเส้น, แป้งมัน ข้าวกล้อง, ข้าวไรซ์เบอร์รี่, ขนมปังโฮลวีต
ผัก ผักกาดขาว, กะหล่ำปลี (ต้มเทน้ำทิ้ง) ผักใบเขียวเข้ม, ฟักทอง, แครอท (ถ้าทานมาก)
ผลไม้ ลองกอง, เงาะ, ชมพู่ (ปริมาณจำกัด) กล้วย, ส้ม, ขนุน, ทุเรียน
ไขมัน น้ำมันรำข้าว, น้ำมันมะกอก เนย, กะทิ, น้ำมันสัตว์
💡 ข้อแนะนำสำคัญ
ในผู้ป่วยฟอกไต การทำอาหารปั่นเองให้ได้สารอาหารครบแต่แร่ธาตุต่ำนั้น ทำยากกว่าสูตรปกติ มากครับ หากค่าน้ำหนักตัวเกิน (น้ำเกิน) หรือค่าฟอสฟอรัสในเลือดสูงไม่ยอมลด การใช้ อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคไตระยะฟอก (เช่น Nepro) จะช่วยให้ควบคุมอาการได้แม่นยำและปลอดภัยกว่ามากครับ
