การให้อาหารสายยางสำหรับผู้ป่วยที่ไม่ควรรับอาหารทางปากหรือทางกระเพาะลำไส้หากผู้ป่วยตกอยู่ในสภาวะที่ "ไม่ควรรับอาหารทางปาก" และ "ไม่ควรรับอาหารผ่านทางเดินอาหาร (กระเพาะและลำไส้)" การให้อาหารทางสายยางแบบปกติ (จมูกถึงกระเพาะ หรือเจาะหน้าท้อง) จะ ไม่สามารถทำได้ ครับ
ในกรณีนี้ ทางการแพทย์จะใช้การให้สารอาหารวิธีเดียวที่เหลืออยู่ คือ "การให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำ" (Parenteral Nutrition - PN) ครับ
1. ทำไมถึงต้องงดการใช้ทางเดินอาหาร?
สาเหตุหลักที่แพทย์สั่งงดอาหารทุกชนิด (NPO - Nothing by Mouth) ทั้งทางปากและทางสายยางเข้ากระเพาะ มักเกิดจาก:
ลำไส้อุดตัน (Bowel Obstruction): มีสิ่งกีดขวางทำให้อาหารผ่านไม่ได้ หากฝืนให้จะเกิดการอาเจียนหรือลำไส้ทะลุ
ลำไส้ขาดเลือด (Bowel Ischemia): ลำไส้ไม่มีเลือดไปเลี้ยงจนไม่สามารถทำงานหรือย่อยได้
ลำไส้รั่ว (Perforation / Fistula): มีรูรั่วในระบบทางเดินอาหาร หากให้สารอาหารจะทำให้เกิดการติดเชื้อในช่องท้องรุนแรง
ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันขั้นรุนแรง: การให้สารอาหารเข้ากระเพาะอาจกระตุ้นการหลั่งน้ำย่อยที่ทำลายเนื้อเยื่อตับอ่อนมากขึ้น
ภาวะช็อกหรือความดันโลหิตต่ำรุนแรง: ร่างกายจะดึงเลือดจากลำไสไปเลี้ยงหัวใจและสมอง ทำให้ลำไส้หยุดทำงานชั่วคราว
2. วิธีการให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำ (PN)
เนื่องจากเป็นการข้ามขั้นตอนการย่อย สารอาหารจะถูกเตรียมมาในรูปแบบที่ "ย่อยสำเร็จ" พร้อมดูดซึมทันที:
ส่วนประกอบ: ประกอบด้วยน้ำตาลกลูโคส, กรดอะมิโน (โปรตีน), ไขมันชนิดฉีด, วิตามิน และเกลือแร่
ช่องทางการให้:
หลอดเลือดดำส่วนปลาย (PPN): ให้ทางเส้นเลือดที่แขน (ใช้ในระยะสั้น และความเข้มข้นสารอาหารไม่สูงนัก)
หลอดเลือดดำใหญ่ (TPN): เจาะเข้าหลอดเลือดดำสายหลักใกล้หัวใจ (สำหรับผู้ที่ต้องได้รับสารอาหารครบถ้วนเป็นเวลานาน)
3. ข้อควรระวังและการดูแล
การให้สารอาหารวิธีนี้ ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์และพยาบาลอย่างใกล้ชิด เนื่องจาก:
ความเสี่ยงติดเชื้อ: แบคทีเรียอาจเข้าสู่กระแสเลือดผ่านสายน้ำเกลือได้ง่าย ต้องใช้เทคนิคปลอดเชื้อขั้นสูงสุด
สมดุลน้ำตาลและเกลือแร่: แพทย์ต้องเจาะเลือดตรวจทุกวันเพื่อปรับสัดส่วนสารอาหาร ไม่ให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงหรือต่ำเกินไป
การทำงานของตับ: ต้องคอยตรวจค่าตับ เพราะการให้สารอาหารทางเลือดนานๆ อาจทำให้เกิดไขมันพอกตับได้
💡 คำแนะนำ
หากคุณหมอแจ้งว่าผู้ป่วยไม่สามารถรับอาหารทางกระเพาะได้และต้องเปลี่ยนไปให้ทางหลอดเลือดดำ สิ่งที่ผู้ดูแลควรช่วยคือ "การสังเกตอาการผิดปกติ" เช่น ผู้ป่วยมีไข้หนาวสั่น (อาจติดเชื้อ), มีอาการบวม หรือหอบเหนื่อย และพยายามดูแลให้สายน้ำเกลืออยู่ในตำแหน่งที่สะอาดและไม่เลื่อนหลุด
