แนะนำประเภทของอาหารสายยางสำหรับผู้โรคไตสำหรับผู้ป่วยโรคไตที่ต้องรับอาหารทางสายยาง การจัดการสารอาหารจะมีความซับซ้อนกว่าปกติ เพราะต้อง "จำกัดของเสีย" แต่ยังต้อง "รักษาพลังงาน" ให้เพียงพอเพื่อไม่ให้ร่างกายทรุดโทรมครับ
ประเภทของอาหารสายยางสำหรับโรคไต แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ดังนี้ครับ:
1. อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคไต (แนะนำที่สุด)
เป็นวิธีที่ปลอดภัยและแม่นยำที่สุด เพราะมีการคำนวณปริมาณแร่ธาตุมาให้คงที่ แบ่งเป็น 2 สูตรตามระยะของโรคครับ:
สูตรสำหรับผู้ป่วยที่ "ยังไม่ฟอกไต":
เน้น: โปรตีนต่ำ (Low Protein) เพื่อลดภาระของไตไม่ให้ทำงานหนักจากการขับของเสีย (BUN)
คุณสมบัติ: จำกัดโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัสอย่างเข้มงวด
สูตรสำหรับผู้ป่วยที่ "ฟอกไตแล้ว" (ล้างช่องท้องหรือฟอกเลือด):
เน้น: โปรตีนสูง (High Protein) เพื่อชดเชยโปรตีนที่สูญเสียไปในระหว่างการฟอกไต
คุณสมบัติ: ให้พลังงานสูงในปริมาณน้ำที่จำกัด (เพื่อไม่ให้บวมน้ำ) แต่ยังคุมแร่ธาตุเหมือนเดิม
2. อาหารปั่นผสมเอง (Blenderized Diet)
หากต้องการปั่นเอง ต้องระมัดระวังเรื่องการเลือกวัตถุดิบที่ โพแทสเซียมและฟอสฟอรัสต่ำ ดังนี้ครับ:
แหล่งโปรตีน: ควรใช้ "ไข่ขาวต้ม" เป็นหลัก เพราะเป็นโปรตีนคุณภาพดีที่มีฟอสฟอรัสต่ำกว่าเนื้อสัตว์ชนิดอื่น
แหล่งพลังงาน: ใช้แป้งที่ไม่มีโปรตีน เช่น แป้งมันสำปะหลัง, วุ้นเส้น หรือแป้งท้าวยายม่อม เพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่เพิ่มของเสียให้ไต
ผัก (จุดที่ต้องระวังที่สุด): * ห้าม: ผักสีเข้ม เช่นตำลึง คะน้า บรอกโคลี (โพแทสเซียมสูง)
แนะนำ: ผักสีอ่อน เช่น ผักกาดขาว, ฟักเขียว, บวบเหลี่ยม (ควรต้มและเทน้ำทิ้งก่อนหนึ่งรอบเพื่อลดโพแทสเซียม)
ผลไม้: หลีกเลี่ยงกล้วยหรือส้ม ให้ใช้ เงาะ หรือสับปะรด ในปริมาณน้อยแทน (หากแพทย์อนุญาต)
ไขมัน: ใช้น้ำมันรำข้าวเพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่กระทบต่อไต
💡 ข้อควรระวังพิเศษสำหรับผู้ป่วยโรคไต
การจำกัดน้ำ (Fluid Restriction): ผู้ป่วยโรคไตมักมีปัญหาเรื่องปัสสาวะไม่ออกและตัวบวม ดังนั้น น้ำที่ใช้ล้างสาย (Flush) และน้ำที่ใช้ผสมอาหารต้องคำนวณรวมกันไม่ให้เกินปริมาณที่หมอกำหนดในแต่ละวัน
งดปรุงรส: ห้ามเติมเกลือ ซีอิ๊ว หรือน้ำปลา เพราะโซเดียมจะทำให้ความดันสูงและตัวบวมน้ำรุนแรง
ความเข้มข้น: มักจะทำอาหารให้เข้มข้นขึ้น (เช่น 1.5 kcal ต่อ 1 ซีซี) เพื่อให้ได้พลังงานครบโดยที่ผู้ป่วยไม่ต้องได้รับน้ำปริมาณมากเกินไป
🩺 ตารางสรุปการเลือกอาหาร
สถานะผู้ป่วย ประเภทอาหารที่ควรใช้
ยังไม่ฟอกไต สูตรโปรตีนต่ำ (เช่น Nepro ชนิดโปรตีนต่ำ หรืออาหารปั่นเน้นแป้งปลอดโปรตีน)
ฟอกไตแล้ว สูตรโปรตีนสูง (เช่น Nepro หรือสูตรที่ระบุว่าสำหรับคนฟอกไต)
มีอาการบวมน้ำ สูตรเข้มข้นพิเศษ (น้ำน้อย พลังงานสูง)
สรุป: หากเป็นไปได้ การใช้ อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคไต จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องแร่ธาตุในเลือดผิดปกติได้ดีกว่าอาหารปั่นเองมากครับ
